autonarratief

het onmogelijke proberen

2007-09-29T22:11:00.000+02:00

Een narratief maak je samen, want de idee van de absolute zelfstandigheid is een absurde gedachte. De wereld impliceert de aanwezigheid van de ander, niet alleen de ander die ons concreet aankijkt en aanspreekt, maar ook via deze ander, elke ander, de derde die in alles wat we zeggen present is, omdat ons spreken altijd de taal van de gemeenschap is. Zoals Paul Ricoeur geschreven zou hebben en ik nu zijn woorden vertaalt uit het frans gelezen heb, die door Jacques De Visscher zijn opgeschreven in het boek "denkers van nu" onder redactie van Hans Achterhuis, Jan Sperna Weiland, Systske Teppema en Jacques De Visscher. Wiens verhaal heb ik dan gelezen? Welk verhaal? Dit maakt een autonarratief tot een onmogelijke zaak, omdat ik wel kan proberen mezelf te onderzoeken, maar dan altijd zal spreken in een taal die toegankelijk moet zijn voor anderen. Dus kijk ik niet alleen naar mijzelf vanuit het perspectief een tweede, maar zit daar weer achter de derde, of dat nu door de methodologie die ik gebruik komt, of omdat ik nooit mijn eigen taal kan maken, zonder die weer te moeten vertalen. Ik maak mijn verhaal, door verhalen te vertellen die ik heb gehoord en gelezen.^¹

Toch ga ik het proberen om zo Wally's positie tegenover Ed en ADHD voor de ander te verhelderen. Of ik een goede analyse kan maken over Wally en of ik daar een begrijpelijk verhaal van kan maken. Ik begin dan ook maar met het plot. Mijn positie ten opzicht van Ed en ADHD wordt in dit verhaal verhelderd. Hierbij maakt Walter de onderzoeker een interview met Wally de broer van Ed. Het verhaal gaat dan ook met name over Wally en Ed. Gaande weg wordt wel duidelijk dat Wally veel te betrokken is bij Ed. Omstanders van ADHD-ers hebben veel moeite met het gedrag van ADHD-ers, maar de liefde voor Ed maakt een mooie plot wending mogelijk. Niet de ADHD-ers dwingen te veranderen, maar de omstanders, de niet zieke, de sterkere partij dwingen te veranderen. Op het eind ligt het probleem niet bij de mensen met een Attention Deficit Hyperactivity Disorder, maar bij mensen die Alle Dagen Heel Duf zijn. W. is een derde alter ego die in het verhaal is gekomen om wat meer gemeenschapstaal er in te brengen, noem het wetenschappelijker. Dit naar aanleiding van het betoog van Riceour dat bij een narratief niet alleen de spreker en de interpretator aanwezig zijn, maar ook der derde, de gemeenschap, met zijn gemeenschappelijke mythen. Is het stom dat al te verklappen? Maak ik nu een onleesbaar saai verslag? Verlaag ik mij nu meteen tot wetenschap, waarin alles vaststaat en nooit kan inspireren? Waarin ik Kunstmatig afstand en objectiviteit voorwend? Kan je en verhaal over het maken van een verhaal geloofwaardig maken? ^²

Ik lijk nu al op Wally door in mijn hoofd meteen een weerwoord formuleer op iets wat ik zelf dacht.^³ Heb ik opnieuw iets bedacht dat niet kan, namelijk een plot formuleren zonder dat daar een verhaal aan vooraf ging. Heb ik mij laten verleiden door de rationele wetenschappelijke traditie die nou eenmaal in mij zit om omwille de validiteit, methodologisch te werk te willen gaan en het narratief om zeep help?^⁴ In het interview zal Wally ongetwijfeld naar voren brengen dat die beschrijving wel een moment opname blijft en alleen een goede benadering is van wat hij bedoelt. Ook denk ik dat ik ergens in het verhaal zal concluderen dat mijn beschrijving een verhaal is dat subjectief is en geen aanspraak kan doen op een gelijk vallen van de reële werkelijkheid met de taal die ik gebruik. Ook zal ik wederom het niet kunnen laten anderen erop te wijzen dat dat geldt voor alle wetenschap.

Maar goed..., wat ik denk, schrijf ik in het cursief, wat ik vraag schrijf ik vet en wat Wally zegt wordt normaal opgeschreven. Deze stijl constructie gebruik ik, omdat ik denk dat normale typografie de waarheidsclaim een afspiegeling te zijn van de werkelijkheid het best benadrukt en cursief suggereert dat het een gedachte is, theoretisch en minder concreet.
Ik interview Wally terwijl ik thuis achter de computer zit en stel de vragen. Tijdens dat interview construeren we gezamenlijk het verhaal. Het kan trouwens best zijn dat ik later nog terug kom op antwoorden. Rest mij verder te zeggen: "Veel plezier?"

Dag Wally, bedankt dat je even tijd neemt om mij te spreken.

Ik vindt het leuk dat je de tijd neemt mij iets te vragen, want ik heb altijd het gevoel zoveel te willen vertellen zonder dat iemand ook maar enigszins echt belangstelling heeft voor wat ik doe.^⁵

Werkelijk? je heb toch veel goede vrienden en goed contact met je familie, je vrouw en je schoon familie?

Ja tuurlijk, ik geniet enorm van dat alles, maar zoals alles om mij heen komt dat op mij enorm banaal, plat en zinloos over. Ik denk zo veel meer dan ik tot uitdrukking kan brengen ook in liefdevolle gesprekken met mijn naasten, dat ik serieus twijfel of ik wel pas in dit leven. Sterker nog ik denk dat iedereen denkt dat het goed met mij gaat, omdat ik mijn zaakjes netjes in orde heb en bovendien mij schijnbaar niet laat leiden door de systemen waaraan ik mijzelf niet eens kan ontworstelen en dat terwijl ik mijzelf al heb gesuïcideerd.

Ik kwam er gisteren tijdens een etentje met mijn studie genoten achter wat mijn sterilisatie werkelijk voor mij betekent. Het einde van mijn leven, onontkoombaar sterfelijk. Het heeft mij werkelijk de berusting gegeven waar ik zo lang mee heb geworstel. Ik kan nu de gifbeker die het leven volgens mij is leeg drinken tot de laatste teug, zonder dat ik mijn omgeving pijn doe door er van te voren uit te stappen. Ik voel mij verantwoordelijk voor allen om mij heen en beleef plezier aan de dingen die ik doe. Ik heb lief en ben eigenlijk over niets onzeker, maar op geen enkele.... ik wil mijn eigen ervaren zinloosheid van het bestaan niet overdragen op een nieuw geboren individu. Jaren geleden schreef ik al, en ik weet hoe hard dat voor de ouders om mij heen moet zijn, dat schijnbaar de enige manier om de leegte van je eigen bestaan op te vullen is de verantwoordelijkheid te nemen om je eigen nieuw geboren leven te helpen opgroeien. Het natuurlijk voortplanten, waarover nooit wenkbrauwen gefronst zullen worden. Alle dromen en doelen die je hebt overdragen op je kind, te projecteren op je nageslacht. Zodat je je kan onderdompelen in de gang van zaken en heel druk kan zijn met verzorgen en je nooit meer bezig hoeft te zijn over hoe de mensenwereld nu in elkaar steekt en daar energie in steken. Nooit je eigen bestaan vormgeven, maar heel druk en serieus je kinderen daarmee opzadelen. Nooit kritisch meer zijn naar jezelf, maar wel heel nadrukkelijk kinderen dwingen die dingen te doen waar je zelf nooit zin in had. Werkelijke inzet, je eigen leven inzetten om de wereld beter te maken. Dat hoeft niet meer als je kinderen hebt, nu kan je je kinderen opofferen dat te doen.

Denk je dan dat alle ouders dom en plat leven ?

Nee, maar ik denk dat alle “goede” ouders, die bewust voor het ouderschap kiezen, maar een echte prioriteit mogen hebben en dat is het welzijn van hun kind. Punt.^⁶ Zelfs slechte “goede” ouders willen dat het hun kind goed gaat, alle foute beslissingen ten spijt. Die bescherming voor het welzijn van je kind kan nergens anders toe leiden dan defensief te zijn, waarbij het motto de beste verdediging is de aanval lijkt te gelden. Alle leed ter wereld ten spijt, pas als de veiligheid van je eigen nageslacht gewaarborgd is kan je gaan denken aan het leed van anderen. Niet voor niets zijn de martelaren uit de geschiedenis mensen die veel te winnen hadden bij hun strijd. Mahatma Gandhi, Martin Luther King, Malcom X, Nelson Mandela konden hun leven offeren voor een hoger doel, omdat ze daarmee wellicht voor een betere toekomst voor hun kinderen zorgden.

Ik praat trouwens telkens vanuit ons perspectief als Westerling, omdat dat is wat ik ben.^⁷

Ik hoop niet dat ik te warrig ben,

...

ik moet ineens denken aan het eind verslag dat Katinka en ik kregen opgestuurd nadat we de Stap cursus van Jeugdzorg hadden doorlopen, omdat we pleegouder wilden worden. Daarin stond bij culturele achtergrond Nederlands/Antiliaans, ik ben misschien voor andere geen echte blanke, maar voor mijzelf wel. Mijn vader was misschien wel meer westerling dan de Hollanders om hem heen.^⁸

Hoe kom je daar nou op? Je culturele achtergrond?

Mahatma Gandhi, Maarten Luther King en Nelson Mandela zijn mijn grote helden, zover ik helden heb hoor, en ik kan er niets aan doen, maar zij zijn zwart en ik wou dat ik zwart was. Nu moet ik dagelijks weer worstelen met het probleem dat ik bij de onderdrukkende elite hoor die in alle comfort niets doet om maar ook iets wezenlijk te veranderen aan de beerput die wij gecreëerd hebben. Onze cultuur, onze rijkdom, ons geluk is gefundeerd op een grote berg stinkende lijken die overal rottend rond onze enkels liggen te vergaan. De macht heeft het verlichtingsideaal eigen gemaakt en gebruikt de kritische rede om hun eigen gelijk te bewijzen. Al het menselijke word weg geredeneerd en in statistiek weggecijferd tot er slechts onmenselijke wetmatigheden zijn. Ik heb daar trouwens een mooi schilderij over gemaakt. Onze verlichtingscultuur streeft naar homogeniteit, efficiëntie en wetmatigheden, allemaal dingen die in een mensenleven geen plek kunnen krijgen. Ik heb dat ervaren toen ik als verpleegkundige in de thuiszorg werkte. Een manager die met een stopwatch wil beheersen hoelang een begeleidingsgesprek met een terminale patiënt mag duren. Heb jij wel eens gesproken met iemand die binnenkort dood gaat?

Eh ja net zo vaak als jij, maar wat wil je daar mee zeggen?^⁹

Wij maken nu een narratief, maar het is voor mij bijna onmogelijk in woorden te beschrijven wat het als verpleegkundige met je doet om bij iemand te zijn die ruikt, eruit ziet en aanvoelt als iemand die bijna dood is. Als je bij iemand bent die op je leunt, die zo moe is en zo blij is als je er bent... er echt bent en tijd voor hem hebt. Geen tijd te meten met een stopwatch, maar alle tijd van de wereld, omdat hij bijna geen tijd meer heeft, omdat zijn tijd er bijna opzit. ^¹⁰Dat gevoel is onbetaalbaar en daardoor in onze maatschappij helaas niet voorhanden, want dat is een te hoge kosten post. In die wereld, waarin ik als verpleegkundige werkte, brak ik. Ik heb mij nog nooit zo kapot gevoelt en ook nu staan de tranen mij weer in de ogen. Toen heb ik dit schilderij gemaakt, Florence Nightingale die de patiënten die ze liefdevol wil verplegen vertrapt, omdat ze niets anders mag, van de manager die in een brief aan de “cliënten!” meedeelt dat ze helaas de zorg die zij van ons gewent waren niet meer konden bieden. De brief is de lamp waar de zuster nu mee rond loopt.

Tjonge je verrast me, je komt op mij over als een vrolijke man?

Ja leuk he? en ik heb ook niets te klagen. Ik heb veel geld, een hele lieve vrouw, een enorm leuk huis, ik schilder, maak muziek en heb vrije tijd. Ik maak mooie reizen, doe aan sportklimmen en ga nog naar concerten en stappen en nu heb ik ook nog een schat van een pleegdochtertje van vijf in huis. Het kan niet stuk. O een wat ik belangrijk vindt, ik studeer nu heel mijn leven al en ik ben bijna veertig. Als het zo doorgaat wordt ik de gelukkigste man op de wereld en snap ik niets haha!

Lijdt je aan depressiviteit of zo?

Nou ten eerste lijdt ik er nergens onder, behalve het leven zelf. Ik ben niet ziek, maar ondertussen er sterk van overtuigt dat je je voelt naar gelang het verhaal dat je construeert met je omgeving. Ik herken het ondertussen wel als ik afdaal naar het diepste zwart dat me omgeven kan en wat ik dan doe is veel praten over leuke en goede dingen en ook lichamelijk actief worden. Dan gaat mijn zwartgalligheid gewoon over. Depressiviteit is een metafoor binnen de psychiatrie die geen recht doet aan het unieke van mijn subjectieve verhaal over mijn neerslachtigheid. Ik herken veel symptomen bij mijzelf die passen binnen de diagnose depressiviteit.^¹¹ Namelijk een stoornis in het gevoelsleven gekenmerkt door apathie en devitalisatie, door mij vertaalt als kapot zijn en ook wel lam geslagen, als een voddenpop op de grond in de hoek of als een zak in de stoel hangen, het befaamde hypotonie der spieren. Geremdheid in denken en handelen komt dan ook voor bij mij. Ik kan maar aan een ding denken, “kut, kutter kutst” en “niks komt goed” Wat vaak ook meespeelt zijn waangedachte over schuld, zonde en armoede, pessimisme, zelfverwijten en insufficiëntie gevoelens. Psychiatrie is wellicht met name een narratieve wetenschap, want al deze feitjes vormen een ziekte beeld, maar hebben alleen betekenis in mijn leven en zijn dus geen objectieve feiten. De verhalende betekenissen zijn zozeer construeerbaar dat ik mijn depressiviteit ook weer weg kan boetseren, vaak wel met steun van Katinka, want die wijst mij erop dat ik weer weg zak. Een psychiater zou mij dus niet ziek noemen, omdat het geen persisterende toestand is en ik weer beter wordt. Maar dan zijn alle ziektes die ik heb gehad geen ziektes, want het menselijk lichaam heeft de opmerkelijke capaciteit zichzelf te genezen en daar verandert geen dokter wat aan. Ach de dokter gebruikt ook allemaal kleine metaforen om een wetenschappelijk verhaal in de vorm van een diagnose te gieten.

Dat brengt mij bij jou broer, vind je dat hij ziek is?

Ja, hij spreekt in die termen en de psychiater is het met hem eens. Hij heeft zich, zoals een modern patiënt betaamd, verdiept in de terminologie omtrent ADHD en de symptomen bij zichzelf herkend. Hij heeft een duidelijk standpunt ingenomen en medestanders gevonden bij zijn moeder en zijn familie die zijn verhaal ondersteunen, zodat de diagnose gesteld kon worden. Hij gebruikt nu Concerta en heeft daar profijt van. Ed heeft dan ook echt gevochten om behandelt te worden voor ADHD en niet voor depressiviteit. Zijn grote klacht nu nog is dat zijn psychiater zich niet wil verdiepen in zijn problematiek en de nieuwe mogelijkheden van andere medicijnen wil proberen. Op de sites van ADHD staat ook vaak vermeld op forums en zo om vooral hard op zoek te gaan naar behandelaars die zich verdiept hebben in het terrein van ADHD bij volwassenen. Op zijn werk functioneert hij nu volgens eigen zeggen beter. Toch is hij niet genezen, want de schoen wringt nog door de medicatie en als de medicatie uitgewerkt is. Hij heeft veel last van rebounds en hij is ontevreden dat de prik eraf is. Hij bedoelt daarmee dat hij door de medicatie geremd wordt, hij kan zichzelf niet zijn, niet spontaan, niet creatief niet vrij.

Ik denk zelf dat hij dan ook meer een existentieel probleem heeft.^¹² Hij ervaart dat hij opgesloten zit in het bestaan en niet zichzelf kan zijn.

Sorry, maar ADHD is toch gewoon een ziekte die door de wetenschap redelijk geobjectiveerd is tot het ontbreken of onvoldoende aanwezig zijn van bepaalde neurotransmitters in het centraal zenuw stelsel, dan wel afwijkende hersenstructuren of activiteit in bepaalde hersengebieden?

ADHD blijft voorlopig een gedragsdiagnose, waarbij met neurologisch onderzoek afwijkingen in de hersenen kunnen worden aangetoond.^¹³ Dat wil zeggen dat de hulpverlener zich bij het stellen van een diagnose zal baseren op waarneembare kenmerken in gedrag. Om de diagnose ADHD te krijgen moet aan zes van de negen aandachtsproblemen en/ of aan zes van de negen hyperactief/impulsieve kenmerken uit de DSM-IV worden voldaan. Dat Dsm-IV het standaard werk is voor diagnostiek in de psychiatrie en zichzelf moet beroepen op arbitraire keuzes om wel of niet in aanmerking te komen voor behandeling baart mij zorgen. Met name omdat dit voor volwassenen nog meer problemen geeft, omdat zij manieren vinden om te compenseren voor hun problemen, gedeeltelijk omdat ze situaties opzoeken waarin de problemen een minder grote rol spelen dan vroeger op school kan je verdedigen dat deze eis te streng is om bij volwassen de diagnose ADHD te kunnen stellen. Kenmerkend vond ik wel de uitspraak die de arts bij mij op de afdeling verslavingszorg deed. Hij zei dat in DSM-IV wordt overwogen om het positieve effect op de medicatie Ritalin op te nemen als kenmerk voor ADHD.

Heb jij ook in de verslavingszorg gewerkt?

Tjonge je heb wat ervaring zeg.^¹⁴

....voor mijn kijk op Ed heeft dat ook invloed. Ik weet dat ADHD problematiek vaak met verslavingsproblematiek samenvalt en ik verbaas mij erover hoe bewust Ed met alcohol en cannabis omgaat. Ik bewonder Ed hoe hij gestopt is met roken, maar ook hoe hij ondanks een lange periode uit zijn jeugd met veel blowen en drinken er toch bovenop is gekomen. Hij heeft zoveel meer in zijn mars dan veel mensen om hem heen, die ogenschijnlijk niks mankeren.^¹⁵ Niet dat hij beter is, maar het kan niet anders zijn dan dat hij veel meer moeite moet doen. Ik kan slecht tegen alcoholisten en toch is dit de meest voorkomende verslaving met de grootste negatieve economische inpakt. De geaccepteerde vorm van zelfmedicatie bij allerlei psychiatrische aandoeningen. Maar ook een vorm van suïcide die voor mij, door de sociaal maatschappelijk bijeffecten, niet acceptabel is.

Zou Ed weten dat jij hem bewondert?

Ja en nee, we zouden het hem natuurlijk moeten vragen. Ik denk te weten dat hij mij wel hoog heeft zitten. Dat hij graag keuzes had willen maken die ik heb gemaakt. Dat zijn keuze om het werk/gezin/consument model na te streven uiteindelijk niet zijn ideaal is, maar wellicht in eerste instantie wel de meest haalbare. Ik denk juist dat het voor ADHD-ers niet de beste keuze is, er zijn zoveel dingen waar ze beter in zouden zijn. Ik denk dat Ed in zijn impulsiviteit en associatie vermogen oplossingen kan bedenken voor problemen die hij nu niet kan uitvoeren.

... het roer moet om, zegt Ed vaak. Ed is zich er bewust van, dat zijn bestaan, zijn Dasein de mogelijkheid in houd om keuzes te maken, ook nu weer. Het Dasein heeft volgens Heidegger twee mogelijkheden: het Dasein kan zichzelf zijn, het kan ook niet zichzelf zijn.^¹⁶ Het eerste is een uitzondering, het tweede regel; gewoonlijk zijn mensen niet zichzelf. Het eerste berust op een keuze, een mens kan alleen zichzelf zijn wanneer hij dat wil, ertoe besluit en zich tegen 'zichzelf' keert; maar je kunt die mogelijkheid ook laten voorbijgaan en gewoon doorgaan. Ed heeft in het verleden al vaker laten zien dat hij over zichzelf nadenkt en daar consequenties aan verbind. Alleen hoe doe je dat als je vrouw en kinderen hebt. De verantwoordelijkheden liggen anders. Anderen zullen met je mee veranderen. Dasein is ook altijd Mitsein en ligt in het gezinsleven wel heel dicht bij elkaar, door d afhankelijkheid. Dit maakt het zo complex dat de keuze wel erg moeilijk wordt en de existentiële nood heel hoog, want als Dasein altijd Mitsein is, dan is men wel heel dichtbij. Men is natuurlijk leidraad voor alle mensen die niet hun eigen bestaan willen vormgeven, maar ook voor mensen die dat wel willen. Ook deze vakantie worstel ik daar mee. Iedereen in mijn omgeving gaat lekker op de waddeneilanden kamperen, met een kar vol spullen en ondanks dat ik daar graag bij wil zijn, voor de gezelligheid, heb ik het daar moeilijk mee. En Ed ook, hij wil lekker kamperen, weinig spullen, zelf pionieren, maar Yvonne stelt luxe toch wel op prijs. En samen moet je plezier hebben. Gelukkig noemt Ed vakantie de plezierigste periode van het jaar. Toch bespeur ik een gehoorzaamheid aan wat men wil. Wij genieten en vermaken ons, zoals men geniet. Het sterkst voel ik dit men in Gerede, praten, praten, praten over niets, maar het verjaagt de stilte. Ed en ik hebben het vaak over het nietszeggende van gezelschap, dat als je het werkelijk over iets wil hebben dat dan de interesse in dat gesprek verdwijnt.

ADHD is dus misschien wel geen ziekte, maar het Dasein dat zich verzet tegen de gang van zaken, omdat die niet de werkelijkheidsbeleving van de maatschappij deelt. Het belang dat de maatschappij hecht aan het geconcentreerd bezig te zijn met een dingetje, je taak! en als beloning een salaris te besteden in onze consumptiemaatschappij. Dat kan toch niet het doel in leven zijn! Slaaf zijn?^¹⁷

Martin Heidegger dus?

Nu even, vorige week was het Ricoeur, tijdens mijn opleiding tot verpleegkundig Merleau-Ponty en Sartre, Habbermas tijdens mijn zwarte periode Schoppenhauer en Nietzsche en de laatste tijd, Foucault, Derrida, Marcuse, Lyotard en Baudrillard. Zoals alles is mijn denken ook maar tijdelijk.^¹⁸

Je zei dat Ed zichzelf tot ADHD-er heeft uitgeroepen, heb jij in het verleden nooit gemerkt dat hij wat druk was?

Nee ik kan mij daar weinig van herinneren en ik denk dat sommige herinneringen alleen ingegeven zijn door verhalen van mijn moeder. Volgens mij heeft mijn moeder hem al uitgeroepen tot ADHD-er of nog eerder als MBD-kindje.^¹⁹ Ik weet dan bijvoorbeeld wel dat Ed bij geboorte helemaal blauw was en dat hij op een speciaal kamertje heeft gelegen in de kraamkliniek. Toen hij heel klein was had hij zich al tien keer aan de gaskachel had verbrand. Dat hij op de nok van het huis was geklommen en dat iedereen stond te joelen op straat, dat hij altijd pech en ongelukjes had in zijn opgroeien, dat hij nooit stilzat en altijd aan het praten was. Dat hij enorm makkelijk kon leren^²⁰, maar dat hij nooit wat afkreeg, twaalf ambachten dertien ongelukken^²¹. Dat zijn lagere school leerkracht meester Peters kwam praten over het gedrag van Ed in de klas. De verhalen die ik mijzelf herinner zijn die dat hij zijn termijn resultaten op de hoge school vervalste en dat hij een bezem uitklopte onder onze ogen en dat die meteen brak. Mijn moeder zei toen meteen dat hij altijd zo'n pech heeft, zelfs als hij precies hetzelfde als wij de gewone mensen doet. En volgens mij was hij toen heel verdrietig dat het hem allemaal maar niet wou lukken. Dat telkens falen is nu nog een heel moeilijk punt voor Ed.^²²

Welke herinneringen heb jij nog meer over Ed?

Veel.., dat hij mij altijd pestte. Altijd maar pesten, vooral mij uitschelden voor “diklip”. Maar ook dat hij altijd leuke ideeën had voor stoute dingen. Het was eigenlijk altijd spannend met Ed. Ed was natuurlijk mijn grote broer, maar toch kan ik mij levendig herinneren dat ik altijd dacht “dat lijkt mij geen goed idee, maar dat we het dan toch deden.
Haha het mooiste verhaal was wel die keer dat wij samen volgens mij 8 en 10 jaar oud naar Curaçao vlogen naar familie en dat we in Caracas een stop hadden om te tanken. De stewardess vroeg toen of wij naar buiten wilden, maar dat was niet de bedoeling volgens ons. In Willemstad uitstappen en niet anders dacht ik nog. Maar toen een vriendelijke meneer van verderop uit het gangpad uitstapte zei Ed : “Kom we gaan toch even.” Ik zie mezelf nog de al bijna lege vliegtuigtrap aflopen, mijn handje hoog op de reling en bang van de steilte en dan een bus in die daar stond. Het was nacht natuurlijk (wel lekker warm) en al die lichtjes op het vliegveld kwamen op mij over als een enorme stad. Achter die meneer aan de vliegtuig hal in. Als die meneer omkeek dan hielden we stil, waarom we hem volgde was mij een raadsel, maar ik zou dat tot in het oneindige hebben gedaan. Dan door de douane, die mensen massa in die tl-verlichte hal. Ik begrijp sindsdien waarom mensen met pleinvrees zo'n beroert leven hebben. Het onthecht zijn van alles wat je bekent is lost je persoonlijkheid op. Ineens ben je niets meer, ik was daar niets meer, ik kon mijn eigen naam niet eens meer herinneren, ik wist niet meer waar Ed was, ook al stond hij naast me. Zo onbetekenend, zo angstig, zo alleen, zonder je alleen te kunnen voelen, want ik kon mezelf niet eens meer vinden. Ik werd eigenlijk de vliegveldhal. Alsof ik overal was, niet dat mijn geest of zo van hier naar daar vloog, nee geen positie, geen mening, geen doel, geen hartslag, geen afkomst. Ik gonsde als al die mensen in de hal, ik trilde, niet dat ik persoonlijk beefde, maar ik was de trilling in de hal. Ik denk dat ik weer mijzelf werd toen Ed iets tegen mij zei waarbij ik hoorde dat hij ook bang was. Zijn stem bibberde ook, diezelfde trilling als het gonzen van de hal en de mensen en mijn eigen beven. Vanaf dat moment zie ik mezelf weer lopen. Ik was echt bang voor die mannen met douane uniformen en ik wist dat onze paspoorten nog in het vliegtuig lagen. Ik had alleen een rode lange broek aan en een T-shirt met Los Angeles erop. Ik kan mij nog levendig herinneren dat ik door een van hen uit de verte streng ben aangekeken. Ik heb nog maanden gedroomd van het op een politie bureau in Caracas moeten uitleggen dat we uit Nederland kwamen. Voor mijn gevoel zijn we er echt langs geslopen. Ik kan mij niet herinner zo blij te zijn geweest dat ik zo klein was. Naar de grond kijken, naar de grond kijken en mezelf ervan overtuigen dat ze ons zo niet konden zien. Net doen of we bij dat gezin met die andere kinderen hoorde. En Ed maar doorlopen en tegen mij fluisteren dat ik op die meneer moest blijven letten, die mochten we niet kwijt raken. O ja en als die meneer ging zitten gingen wij drie rijtje plastic bankjes verderop zitten, heel nonchalant alsof we daar wel vaker zaten. Volgens mij zijn we aan de andere kant van Caracas weer op een bus gestapt, die ik onmiddellijk herkende als een vliegveld bus, maar nog vol angst dat we bij een lege trap zouden aankomen of nog erger een vliegtuig naar Timboektoe. We rende de trap op waar ik gelukkig de stewardess herkende, ook al had die nu een stomverbaasde uitdrukking op haar gezicht: “Waar komen jullie nou vandaan?” Volgens mij sloeg ze ene beetje boos de vliegtuig deur achter ons dicht.^²³ Raar dat ik denk dat we de laatste waren die weer instapte, dat zal vast niet, maar ik weet het zeker dat de deur met een bons achter ons dicht ging. (Het was een DC 10 en ik weet dat die deuren niet dicht bonzen, omdat ze eerst naar binnen gaan en dan van binnen sluiten. Dit weet ik, omdat in die tijd vrachtdeuren van dit type vliegtuig nog wel eens opengingen met het gevolg dat het vliegtuig dan neerstort, omdat er door de vloer van de passagiers ruimte hydraulische leidingen lopen en ook de verplichte noodleidingen en dat bij het verliezen van de vrachtdeur deze vloer ook instort en alle leidingen stuk gaan.)^²⁴ Ik ben toen echt op mijn vliegtuigstoel gedoken en heb het klm blauwe dekentje geknuffeld, wat kan een stoel veiligheid bieden.

Nee ook al deed ik vrijwel alles alleen, als ik iets met Ed samen deed was het altijd gevaarlijk. Zoals in een slaapzak de trap af bobsleeën, zijn uitvinding. Met al mijn klasgenootjes ging het goed, op je kont de trap af en met de stopwatch op het casio horloge^²⁵ van mijn vriendje de gemeten tijd proberen te verbeteren. Maar met Ed ging ik na een forse duw van hem vier keer over de kop de trap af, wel lekker snel.

Of samen fietsen, dan wel stuur aan stuur als de motor politie van ChiPs (California Highway Patrol voor de kenners van duffe series uit de jaren tachtig) Zo hard mogelijk racen door alle bochten en dan wel zorgen dat mijn en zijn elleboog elkaar nauwelijks loslaten.^²⁶

Volgens mij zijn al mijn ongelukken gerelateerd aan acties die Ed had. Het mooiste ongeluk was na een dagje surfen op het Noord-Aa, met storm natuurlijk. We hadden een surfkar, die achter de fiets met trommelremmen van Ed zat en ik fietste op zijn race fiets. Om de last van het terug fietsen wat te verlichten bonden we altijd een touw tussen de twee fietsen. Al gauw zat de gang er als vanouds in, maar niet snel genoeg volgens Ed. Ik voelde al gauw dat hij mij probeerde in te halen waardoor ik ook sneller en sneller ging fietsen. Op zo'n moment dacht ik al dat kan niet goed gaan, zo stabiel was het karretje nou ook weer niet en dat karretje had natuurlijk wel vaker op zijn kant gelegen. Bij de bebouwde kom aangekomen moesten we langs een vluchtheuveltje en Ed dacht dat het karretje daar zou om kieperen, dus hij kneep vol in de trommelremmen zonder dat aan mij te melden en aangezien een race fiets is bedoeld om ver over je stuur gebogen te zitten, wipte ik van mijn zadel door de ruk van het touw en vloog ik, terwijl ik tussen mijn benen door Ed vragend aan keek wat er gebeurd was, verder. Voor ik de salto kon afronden belande ik ruggelings in een heg. In die positie bleef ik voor mijn gevoel Ed nog een minuutje liggen aankijken die nu voor mij op zijn kop op mij toe kwam lopen en ietwat verschrik zei: “gaat het?” Hij hielp mij uit de heg waarbij ik verbaasd moest concluderen dat geen een tak in staat was gebleken mijn huid te doorboren en dat het wit geverfde betonnen paaltje wit was gebleven omdat ik daar vijf centimeter naast was terecht gekomen.^²⁷

Nee ik ben blij dat Ed mijn broer is, ik denk dat ik zonder hem nog een faalangstige sombere denker was die nooit iets durfde te ondernemen. Nu ging het zo vaak net goed dat ik van zekerheid weinig moet hebben.

Nee je over denkt veel, maar je doet veel ongebruikelijke, onverstandige dingen..

Ja om te leven. En niet, zoals mijn vader mij ooit kenmerkte, de hele dag op de grond onder de keukentafel liggen en met een autootje spelen......

Ik heb drie ritalin genomen tijdens een feestje bij mijn broer, om eens te kijken wat dat voor een effect had. Ik ging ervan uit dat het een tegen gesteld effect heeft op mij dan op ADHD-ers en dat ik dus ADHD-achtige waarnemingen zou kunnen doen.^²⁸ Ik voelde, na inname van eerst een en daarna nog twee, me gedwongen tot daden en stond te wippen op mijn tenen. Ik liep veel sneller heen en weer dan ik gewend was, zoals in een vroeg stadium van dronkenschap. Ik had het gevoel veel te moeten vertellen en dat ik heel hard praatte. Ik kon niet langs andere mensen lopen zonder me te bemoeien met hun gesprekken, ik had ook de beste oplossingen voor anderen. Dat laatste heb ik trouwens ook als ik geen Ritalin op heb. Ik had het idee dat ik dichtbij de bbq wel even rustig kon zijn, maar lang heb ik niet staan kijken naar het vuur. Hoe meer stemmen ik hoorde hoe meer ik wou reageren. Ik stond voor mijn gevoel fysiek veel dichter bij mensen. Een dronkenschap komt het dichtst bij mijn eerdere ervaringen. Bij speed gebruik was ik veel drukker maar vooral egoïstischer met mezelf bezig. Bij weed gebruik zijn mijn ervaringen breder, maar vooral meer denken en veilig bij mezelf in mijn hoofd, lekker zacht en wollig. Ik kijk graag of het leven meer in zich heeft dan op het eerste gezicht lijkt en dat blijkt onverstandig. Omdat dat altijd zo is en men helaas dat niet op prijs stelt.^²⁹

Leuk om jou verhalen te horen! Echt.

Nou ik vind het leuk om wat te vertellen ;-) Ik hoop dat anderen het ook leuk vinden om te lezen.

Ja anders doen we het eigenlijk voor niets,... bij nader inzien doen we het sowieso voor niets.^³⁰

Tja.

Tja....Waarom heb jij eigenlijk geen idee of Ed vroeger een ADHD-er was?

Ik denk dat dit komt omdat er thuis altijd muziek en actie was. Behalve als ik met mijn moeder was dan kon ik rustig een boek lezen. Het hele huis lag in mijn beleving vol met racebanen, elektronica van mijn vader en fishertechniek. Nee, stilte was bijzonder. Er stond altijd muziek aan en vaak hard. Mijn broer vindt mijn vader ook een ADHD-er. Ik moet dan ook eens vragen of onze vader zijn angstbeeld.., nee voorbeeld is.

Angstbeeld of voorbeeld? Waarom durf je angstbeeld niet uit te spreken?

Omdat ik denk dat mijn vader niet gelukkig is, maar ik dat niet zeker weet. Als ik spreek over angstbeeld, geef ik het de lading van iets negatiefs en dat vindt ik onterecht. Kijk, mijn vader woont nu weer alleen, als ik over mezelf nadenk vindt ik dat niet zo'n probleem, lijkt me zelfs prettig in sommige tijden. De mythe van de monogame mens die een paar vormt voor het leven en als twee prachtige zwanen die zwemmen op een idyllisch vijvertje, staat een objectieve benadering van een mens als individu in de weg. De mens is natuurlijk altijd onontkoombaar samen, maar moet dat in spaarvorm zijn? Ik denk het niet.

Denk jij dat ADHD-ers gelukkig kunnen worden?

Ja natuurlijk, als ze iets kunnen vinden waarmee ze zich in onze maatschappij staande kunnen houden zonder Alle Dagen Heel Duf te moeten zijn.

Eigenlijk zijn jullie thuis allemaal snel geprikkeld!

Hoezo?

Nou Ed en je vader heb je zelf al vermeld, en jij denkt te veel... Je moeder dus niet.

Mijn moeder was er ook vlug bij hoor, zwanger met zestien en moeder met zeventien, maar misschien heb je wel gelijk. Overexcitabilitie volgens Dabrowski? Mijn moeder noemt dat te bewust opgevoed, waarmee ze bedoelt dat ze ons als kind er te veel op geattendeerd heeft wat onze eigen invloed en verantwoordelijkheid is in ons leven. We letten overal op en ook onze kwaliteit van beleving is zeer hoog. Ach in alles wat je traint wordt je ook erg goed.³¹ Ik geloof wel dat we een groot ontwikkelingspotentieel hebben, maar waarom mislukken we dan allemaal?

Te snel verveelt als je lang je aandacht aan de banaliteiten van het leven moet geven?

Ja dat hebben we allemaal wel, mijn moeder heeft ook honderd plannen. Goh als je het zo zegt hebben we allemaal wel een aandoening. Mijn vader en mijn broer hebben kenmerken van "Psychomotor overexcitability" en "Intellectual overexcitability" Ik zelf herken dat laatste ook bij mezelf en daarbij voornamelijk "Emotional overexcitabilty" Mijn moeder ligt mij misschien wel het meest na aan het hart, maar ik zou haar niet ergens in willen delen. Ik denk inderdaad dat het ontwikkelingspotentieel van Ed en mij groot is en dat mijn ouders er alles aan gedaan hebben om dat te stimuleren, waardoor wij helaas gedoemd waren tot mislukken in een maatschappij die liever een economische eenheid arbeider/consument ziet opgroeien dan een onafhankelijk creatief individu. Je persoonlijke ontwikkeling gevangen in een vast patroon. Goh hoe vaak ik mijn ouders niet heb horen zeggen: “denk zelf nou even na” en “wat denk je zelf?”,” kom op straks moet je het ook zelf kunnen!”,”zoek maar op in de encyclopedie”,”dat moet je zelf doen”, “kijk eens goed!”, “ga maar bij je vader staan daar leer je nog wat van auto's repareren”,”straks is er ook niemand die iets voor jou doet”. De mens die zijn 'dasein' probeert vorm te geven en daarbij als eerste zich tegen zichzelf keert.

Even terug komen op wat je zei dat ADHD-ers een behandelaar moeten zoeken die bereidt is zich te verdiepen in de problematiek van volwassen ADHD-ers. Staat dat niet een objectieve beoordeling van hun problemen in de weg?

Hum.., ja dat wel, als je bedoeld dat als de behandelaar betrokken is en dus het verhaal van de ADHD-er veel gewicht toe kent. Bij psychologie kom je al gauw op een twistpunt of je bij de gedragsdiagnose moet laten lijden door de verwrongen fantasierijke zelfbeeld van de patiënt of de door theorie geconditioneerde blik van de behandelaar. Gedrag komt namelijk altijd voort uit de complexiteit van de situatie in het huidige tijdsbestek en de beweegredenen, keuzes en vrije wil van de persoon zelf. De behandelaar die altijd feilloos de juiste diagnose stelt en het daarbij behorend feilloze behandel traject opstart moet nog gevonden worden. De wetenschap suggereert wel dat dat binnen afzienbare tijd geregeld is, maar er zijn teveel verschillende theorieën die wat mij betreft allemaal onvoldoende recht doet aan de uniciteit van de patiënt en zijn situatie. Wat dat betreft vind ik medicatie ook zo'n onjuiste metafoor voor bijna genezen. Ik weet als verpleegkundig heel goed hoe verschillend dezelfde medicatie wordt voor geschreven, al naar gelang de ervaring van de dokter. Hoe het altijd zoeken is naar de juiste balans voor de individuele patiënt. Hoe vaak medicatie gestopt wordt bij gebrek aan resultaat, om nog maar te zwijgen over de hoeveelheid medicatie die door de wc wordt gespoeld door patiënten zelf. Therapie trouw is erbarmelijk laag. Bij kinderen met ADHD wordt het nog moeilijker, omdat er in de kindertijd het grote geheim zit, het geheim dat we allemaal beleefd hebben, maar ook allemaal vergeten zijn. Het geheim hoe kinderen hun werkelijkheid beleven. En het erge is dat we nu schijnbaar zonder problemen kinderen hun eigen jeugd afnemen door hun onder invloed van amfetamineachtige stoffen de waarnemingen en daaruit voortvloeiende gedragingen te beïnvloeden. Of visa versa. Stel je voor je eigen jeugd weggooien voor een betere toekomst, of liever een betere maatschappij. Dat je zelf drugs of alcohol of nicotine of cafeïne gebruikt om je stemming te beïnvloeden, daar sta ik helemaal achter, maar kinderen die zichzelf nog moeten ontdekken. Denk niet dat ik als leerkracht het niet zeer waardeer als dat schreeuwende aandachttrekkende van de ene actie in de andere vluchtent kind ineens zeer geconcentreerd zijn werkjes zie afmaken. Ik meen zelf te moeten concluderen dat het kind zelf er ook zeer mee gebaat is nu het niet meer voortdurend in conflict is met zijn omgeving. Maar hoe kan dat kind als volwassene nu zijn dasein vormgeven, als het nooit de mogelijkheden van zijn ontwikkelingspotentieel heeft kunnen uitproberen? Hoe heeft Ed ooit zijn ontwikkelingspotentiel kunnen hanteren als hij voortdurend op zijn vingers werd getikt? Natuurlijk is het belangrijk dat hij een behandelaar vindt die zijn problemen serieus neemt en samen met hem de zoektocht wil beginnen naar de mogelijkheden die in zijn leven besloten liggen. Hij hoorde nooit op de schoolse school thuis, zelfs ik vond het klaslokaal veel te klein, terwijl ik met een autootje onder de keukentafel tevreden was. Daar kom ik weer op het punt wat mij blijft achtervolgen, de homogene uniformiteit die de moderne maatschappij na jaagt gebaseerd op het verlichtingsideaal van wetmatigheden die de heterogeniteit en de uniciteit van de mens ontkent.

Heeft iemand wel eens gezegd dat jij ietwat doordraaft?

Haha ja. Ik zie jij vraagt wat over een goede behandelaar zoeken en ik heb het daarna over het onderdrukken van afwijkende gedrag. Alsof psychiaters, psychologen, juffen en begeleiders Gestapo leden zijn die de individuele ontwikkeling van kinderen en volwassenen proberen te verhinderen om het staats ideaal van een democratie met vrije burgers glans te geven, omdat dat voor iedereen zo mooi is. Zo zwart wit zie ik het niet, maar ik blijf het verontrustend vinden dat iedereen het logisch en redelijk vind dat dit gebeurd, totdat het henzelf betreft. Ik bedoel het zo, alcohol drinken is in Islamitische landen crimineel en dus asociaal, afwijkend gedrag dus, maar hier niet. Te hard rijden is crimineel, maar als een ondernemer naar zijn afspraak rijdt is een snelheidsbeperking economisch rendabel te overtreden ondanks de boete. Alles wat we persoonlijk zelf doen lijkt op zijn minst op het moment zelf redelijk, zie de tour perikelen. Vroeger slikte alle winnaars tijdens de tour allerlei pepmiddelen, nu wordt je met een gele trui om je schouders ontslagen, omdat je liegt over waar je getraind hebt. Dit lijkt het ethisch universaliteitsprincipe van Kant aan de kant te zetten, er zijn geen universeel geldende maatstaven in een mensenwereld, alles is minsten onder invloed van de complexiteit van tijd, plaats en persoon. Wie zijn dan de behandelaars om te bepalen wat goed voor iemand is, zonder zich te verdiepen in het narratief van de patiënt, waar halen zij het recht vandaan om een oordeel te geven over hoe ik de werkelijkheid beleef. Een behandelaar kan je helpen inzicht te geven in je eigen verwrongen zelfbeeld, maar hij kan nooit weten of het alternatieve zelfbeeld niet net zo verwrongen is, maar slechts beter maatschappelijk geaccepteerd. Waarna de genezen patiënt een net zo verwrongen leven leidt als daarvoor, maar het leed nu netjes aangekleed over straat gaat. Hersenspoelen tot de patiënt zelf ook denkt dat het hem beter gaat. Nee ik denk wel dat het anders zou kunnen, niet de bal van het afwijkende bij de toch al zwakke partij leggen, maar de sterkere maar eens laten inschikken. Accepteren dat sommigen een ander leven willen leiden en niet alles weg poetsen. Wat zou de wereld zijn zonder kunstenaars, musici en acteurs. Wat zou de wereld zijn zonder ADHD-ers?

Ik wil de bewijslast omdraaien. Mijn stelling is dat alle normale mensen ADHD-ers zijn. Alle Dagen Heel Duf. Mensen die de mogelijkheden van het leven in vrijheid en overvloed negeren. Die niet radeloos worden van de gemiste kansen. Die hun Dasein niet willen vormgeven, maar hun kinderen daar dan maar mee belasten. Die alcohol, eten, winkelen en consumeren in het algemeen nodig hebben. Voor het positieve gevoel, voor de gezelligheid, voor de bevrediging van het lege bestaan. Alle Dagen Heel Duf en zichzelf daarmee suïcideren en ik bedoel met nadruk suïcideren. Hun gedachten bedoezelen en hun lichaam vergiftigen, langzaam, zoals iedereen, dus onopgemerkt. De levende lijken.

Nawoord W.

Ondanks de pogingen van Walter om enige afstand te houden en te verduidelijken van wat Wally zegt, slaagt Walter er maar ten delen in om het interview te leiden, wat een indicatie is dat elk interview een narratief is dat samen wordt gemaakt. Het verkrampte interviewen met een wetenschappelijk doel, is voor mijn een waardevolle verstoring van een mooi verhaal en dus een extra dimensie. Het geeft aan dat elk interview een narratief is als je het als narratief beschouwd en niet probeert te verhullen wat de rol van de interviewer is, door alleen de uitkomsten van het interview weer te geven in je wetenschappelijk verslag. Door de vragen naar Ed en ADHD van Walter vertelt Wally over zijn eigen standpunten over Ed en ADHD, die niet gedragen worden door Ed of Walter. Daarin klinkt de wanhoop door dat iedereen zich kortzichtig blind staart op vaste patronen en visies van anderen, zonder zelf een weg te durven kiezen.
Bij het herlezen van deze tekst, bedacht ik mij ook dat Wally, ondanks zijn positieve uitlatingen en impliciete verklaring van zijn liefde voor Ed, toch en somber beeld schetst. Hij maakt als kind naast zijn broer een aangedane indruk. Mijn gedachten gaan uit naar de mensen en kinderen die moeten leven met ADHD-ers om zich heen. De hoeveelheid eisen die zij stellen en aandacht die zij opeisen komen anderen tekort. Dat werpt voor mij een nieuwe vraag op. Moeten we het leed van naasten niet proberen te verzachten? en hoe doen we dat? Proberen de ADHD-ers weg te drukken? Of de naasten aandacht geven? Familieleden een cursus geven hoe om te gaan met een ADHD-er? Gedragstherapie voor de omstanders, zodat zij hun gedrag kunnen aanpassen? Dasein is ook altijd Mitsein, hoe slagen mensen er dan toch in samen te wonen en samen te werken met ADHD-ers? Waarin schuilt hun geheim? ADHD-ers vindt je overal, alle twee de soorten. Is er eigenlijk wel wat aan de hand?

1In al zijn teksten relativeert hij het nut van originele teksten grondig bestuderen. Hij lijkt te willen suggereren dat alleen de schrijver de exacte betekenis van zijn tekst kent en dat de schrijver zelf moeite zal hebben zijn tekst eenduidig toe te lichten, omdat de lezer of luisteraar altijd zelf een interpretatie zal moeten maken om tot begrip te komen. Die klik in je hersenen maken heeft een heel uniek en creatief karakter. Om je gedachten te ordenen put je namelijk uit voorgaande ervaringen, dat is uniek. Iedereen moet dus een eigen manier vinden om daar nieuwe informatie aan te koppelen. Los van gedeelde mythen in een samenleving zit daar ook altijd de eigen beleving aan vast.

2Verwijzing naar het literaire karakter van teksten, ook wetenschappelijke teksten. Onvoldoende belicht blijft waarom de narratieve manier van weten verschilt van logisch wetenschappelijke en waarom beide afhankelijk zijn van elkaar.

3Rolconflict.

4In Walter zijn blog pedagogische sensitiviteit geeft hij ook aan geen absoluut vertrouwen te hebben in wetenschappelijk onderzoek. Hij lijkt te willen zeggen dat de menselijke maat verdwijnt in definities en wetmatigheden. Met name in sociale wetenschappen is dat een bekend probleem. Een narratief schrijven is dan ook geen knieval aan echte wetenschap, maar de enig mogelijke oplossing. Bovendien heeft wetenschap het narratief nodig om zijn nut te kunnen legitimeren.

5Met “echt belangstelling” geeft hij aan dat men wel praat, maar geen inhoudelijke diepgang kan geven aan intermenselijke contact. Hij lijkt te suggereren dat dat als hinderlijk wordt ervaren, omdat dat de realiteit van het leven te hard is om werkelijk mee te kunnen leven. Hij verwoord dit ook dikwijls door gebrek aan zingeving.

6Met het uitspreken van “Punt” geeft Wally duidelijk aan dat hij verwacht dat hier heel wat weerstand op te krijgen. Hij definieert ouders als altruïsten of anders zijn het egoïsten, een tussen positie wil hij niet innemen en hij lijkt te beseffen dat deze houding door niemand ondersteunt zal worden. Ouderschap is natuurlijk veel te complex om zwart/wit uitspraken over te doen. Met de specificatie bewust ouderschap geeft hij aan dat ouders die per ongeluk ouder worden of hun keuze op emotionele gronden doen wel de luxe van een beetje egoïstisch zijn mogen hebben.

7Hij worstelt met zijn identiteit, door zichzelf te presenteren als westerling benadrukt hij juist zijn allochtone afkomst. Ook in andere teksten van Walter klinkt steeds door dat hij niet blij is met zijn Nederlandse identiteit.

8Hier had Walter op door kunnen vragen, want hier lijkt een fundamenteel punt te worden belicht. Ik vermoed dan ook dat Walter al begrijpt dat dit opnieuw gaat over de dwang om wetenschappelijk en redelijk te zijn en er daarom geen woorden aan wil besteden. Onderbelicht blijft nu het stempel dat vader heeft gezet op het gezinsleven. Mijn interpretatie is dat de relatie tussen Wally en zijn vader rationeel in orde is maar emotioneel niet onproblematisch. Wellicht had hij gewild dat zijn vader zich meer als zwarte zou hebben geprofileerd, in plaats van volledig te integreren. Zich meer had afgezet tegen de suprematie van de blanke westerling in plaats van zichzelf daarmee te vereenzelvigen. In het vervolg van het interview door de vraag naar culturele achtergrond gaat Wally echter toch door op het expliciteren van zijn eigen beweegredenen om te kiezen voor de onderdrukten. Hij drukt dit uit door zijn helden in het voetlicht te zetten.

9Literaire verwijzing naar de onmogelijke positie om gelijktijdig interviewer en geïnterviewde te zijn. Ook een rolconflict

10Merleau Ponty Phénoménologie de la perception, afrondende scriptie van Wallyf “verplegen in de ruimte” HBO verpleegkunde

11DSM IV

12Ik begrijp uit dit gedeelte dat Wally de diagnose als anker ziet om een problematische verhouding met de omgeving te verbeteren. Een veel gehoorde zucht van verlichting, we weten nu wat er aan de hand is, zelf als er geen oplossing voor het probleem is. Vaak is het niet meer dan een excuus naar anderen om het eigen gedrag te kunnen verdedigen en op sympathie van anderen te kunnen rekenen. Om de eigen problemen voor zichzelf te kunnen verklaren en hun eigen waanzin een plek te kunnen geven. Dit zou niet alleen met behulp van een dokter of medicatie hoeven te gebeuren. Het is ook mogelijk je eigen verhaal te herformuleren en uit te leggen aan de ander om zo je identiteit opnieuw te bepalen en keuzes te maken die meer recht doen aan je persoonlijkheid. Dit zal in de praktijk zeer veel weerstand opleveren, want je komt dan in conflict met je omgeving, die het makkelijker vindt een ander in het gareel te houden. Je keert je tegen jezelf, maakt jezelf kapot, zodat je jezelf opnieuw kan opbouwen.

13De vraag die hij met deze uitspraak opwerpt, is of de hersenen eerst afwijken, of door bepaald gedrag en de daarbij behoorde ontwikkeling in de hersenen, door omgevingsfactoren zo gegroeid is. Ben je sterk en gespierd bij geboorte, of wordt je sterk en gespierd door trainen.

14Rolconflict

15Verwijzing naar het idee dat gezonde mensen heel wat mankeren, maar dat zij niet in conflict met de omgeving verkeren.

16Hij citeert een citaat wat de geloofwaardigheid van zijn verhaal niet te goede komt. Het is onvoldoende duidelijk of hij de materie van Heidegger voldoende beheerst om er met enig gezag gebruik van te mogen maken. Dit gezegd hebbende lijkt mij het zinvol om te concluderen dat ook gezaghebbende Duitstalige filosofen discussie blijven houden over de exacte betekenis van zijn werken. Heidegger vragen of hij precies bedoelde wat hij bedoelde lijkt de oplossing.

17Dit is een belangrijke passage in het interview. De insteek van dit interview, duidelijk maken wat de positie van Wally tegenover Ed en ADHD is, komt hier duidelijk aan het voetlicht. Wally ziet ADHD als iets positief, iets dat een verandering kan brengen in de wereld zoals wij die nu kennen. Het probleem licht hiermee niet bij de ADHD-er, maar bij de maatschappij die gehoorzaamheid eist, van individuen met een eigen wil.

18Veranderlijkheid in opvatting geven de tijdelijkheid van waarheid aan.

19Minimal Brain Dysfunction, vage verwijzing naar fysiologische oorzaak van het hyperkinetisch syndroom. Overbeweeglijk gedrag bij kinderen, aandachtzwakte, sterke afleidbaarheid, prikkelbaarheid, impulsiviteit, lage frustratietolerantie, matige schoolprestaties, slaapstoornissen Wally lijkt te willen zeggen dat als dat waar er geen sprake kan zijn van vrije individuen. Dan zijn wij, ons karakter en gedrag slechts het gevolg van biologische oorzaken. Gedragsproblemen

20Dabrowski en de link tussen hoog intelligent en ADHD wordt vaker gelegd in de sites die Ed opgegeven heeft als zijn bookmarks.

21Twaalf ambachten dertien ongelukken, lijkt te verwijzen naar het historisch perspectief van ADHD, het is geen mode verschijnsel.

22 De psychiater wou eerst inzetten op behandeling van depressie.

23Deze passage geeft inzicht in hoe klein en nutteloos Wally zich kan voelen. Een levendige beschrijving van het zich verloren voelen, waarmee hij ook inzicht geeft in zijn hedendaagse opvatting over zijn eigen bestaan. Had hij zichzelf een wat eerzamere persoonlijkheid toegedicht dan had dit een heroïsche daad kunnen zijn. Als 8 jarig jongetje de wereld rond vliegen en nog uitstappen naar eigen initiatief en wens, de grote mensen wereld trotserend. In plaats daarvan zet hij zichzelf neer als een volledig verloren persoonlijkheid, die overgeleverd aan het moment, een speelbal van de situatie wordt. Het beeld van de westerling die controle wordt uitgewist en het taoistische beeld van het doelloos meedrijven op de stroom.

24Etaleert hiermee zijn eigen potentie om exacte kennis eigen te maken en te reproduceren. Met deze kunstgrepen probeert hij het standpunt dat je geen traditionele leeropvattingen hoeft na te volgen om toch het gewenste resultaat van wetenschappelijkheid te bereiken.

25Schets met visuele voorbeelden een tijdsbeeld om zijn eigen jeugdbeleving meer volume te geven. Hij lijkt zich bewust van het lege en doelloze van deze periode in zijn leven, door deze verwijzing naar het uiterlijk. Hij suggereert dat je met een bepaald merk horloge iets bent. Door de toevoeging van mijn vriendje geeft hij aan dat hij dat gemist heeft. Is dit een subtiele verwijzing naar een gebrek in zijn persoonlijkheid? Verwijst Wally naar het gevoel te min te zijn om de wereld te vermoeien met zijn aanwezigheid? Niets waard zijn?

26In vervolg op voetnoot 25 lijkt hij te suggereren dat iedereen te min is om de wereld te vermoeien met de mensheid. Inhoudsloos vermaak slechts om de verveling te verdrijven, net als het risicovolle gedrag dat daarmee wordt beschreven.

27Verhaalt van spannende momenten, maar bedoelt eigenlijk dat er nooit wat aan de hand was met hem. Hij lijkt telkens de vertellen over een interessant leven, maar is zich bewust van het feit dat dat voor anderen een saai verhaal moet zijn.

28Wally uit zijn kennis omtrent medicatie en de werking van amfetamine, het lijkt terecht dat hij verwacht dat hij de wereld anders zal waarnemen, toch is nooit aan te tonen dat hij hiermee dichter bij de wereld beleving van ADHD in het algemeen of Ed in het bijzonder zal komen.

29hij koketteert met zijn vrije moraal waarmee hij wil uitdrukken dat hij verder durft te kijken dan zijn neus lang is en dat ook anderen eens moeten durven anders naar de wereld te kijken. Buiten de hokjes denken.

30rolconflict

31verwijzing naar een vage theorie over dat talent niets meer is dan heel hard trainen. Als je iets heel vaak herhaalt en intrinsiek of excentriek zwaar gemotiveerd wordt ontstijg je al snel het maaiveld. Deze redenatie zou kunnen leiden tot de conclusie dat ADHD niet een aangeboren fysiologische afwijking is maar een reactie op omgevingsfactoren. Zoals eerder vertelt door Wally was het altijd al heel druk en rommelig in huis. Sluitend zou deze theorie worden als de kinderen van Ed ook ADHD verschijnselen zouden hebben. Als je in het paradigma oorzaak gevolg denkt.

Dabrowski

2007-07-25T22:48:00.000+02:00

"Psychic Overexcitabilities"
Je kan ze bekijken als 5 verschillende belevingskanalen die, onafhankelijk van elkaar, van zeer duidelijk over zwak tot nauwelijks aanwezig zijn.
Als zo'n kanaal duidelijk aanwezig is en dus wijd open staat ("over") dan vertoont het betrokken individu voor die belevingsdimensie, een meer dan gemiddelde responsiviteit op stimuli. Hij is dus sneller geprikkeld dan het gemiddelde individu én zijn beleving verschilt ook in kwaliteit. De verschillende dimensies zijn: psychomotorisch, zintuiglijk, intellectueel, verbeelding en emotioneel.
"Psychomotor overexcitability"
Verwijst naar het fysieke energieniveau.
Indien sterk aanwezig: een verhoogde prikkelbaarheid van het neuromusculaire systeem wat zich kan uiten in een grote beweeglijkheid, opgewondenheid, snel praten, impulsiviteit, lichamelijke onrust, willen bezig zijn, gedrevenheid, competitiviteit. Dus het gaat om een capaciteit om actief en energiek te zijn.

"Sensual overexcitability"

Verwijst naar de zintuiglijke waarneming en beleving.
Indien sterk aanwezig: een verfijnde en verhoogde zintuiglijke gevoeligheid die zich kan uiten in het sterk genieten van zintuiglijke waarnemingen, van schoonheid, beeldende kunst, literatuur, muziek, geluiden, kleur, vormen, verhoudingen, de natuur…maar ook in de drang naar comfort en luxe, de behoefte om bewonderd te worden en in de schijnwerpers te staan. Dus het gaat om de capaciteit tot zintuiglijk genieten.

"Intellectual overexcitability"

Verwijst naar de activiteit van de geest.
Is niet hetzelfde als intelligentie! Refereert dus niet naar academische successen!
Indien sterk aanwezig: een constante drang naar het vergaren van kennis en het op zoek zijn naar de waarheid wat zich kan uiten in het onophoudelijk vragen stellen, alles analyseren en tegelijk streven naar synthese, gepreoccupeerd zijn door logica en theoretische problemen, een scherp observatievermogen, onafhankelijk denken, kritisch zijn, symbolisch denken, ontwikkelen van nieuwe ideeën en concepten, denken over het eigen denken. Dus het gaat om een intellectuele honger.

"Imaginational overexcitability"

Verwijst naar de verbeeldingskracht.
Indien sterk aanwezig: frequent gebruik van beelden en metaforen in de taal, poëtisch taalgebruik, sterk vermogen tot gedetailleerde en levendige visualisaties, inventief en fantasievol, snel wegdromen bij verveling…maar ook vluchten in een fantasie-en droomwereld, imaginaire vriendjes, dramatiseren, magisch en animistisch denken.
Dus het betreft de ver-beeld-ing, figuurlijk én letterlijk.

"Emotional overexcitabilty"

Verwijst naar de intensiteit van de emoties en naar sensitiviteit.
Indien sterk aanwezig: complexe gevoelens en emoties, intense gevoelens, sterk en verfijnd gevoelsbewustzijn, sterk vermogen tot empathie, sterke gehechtheid aan personen, dieren of plaatsen…maar ook verlegenheid, opwinding, psychosomatische klachten, sterke gevoelsherinneringen van ervaringen in het verleden, bezig zijn met de dood, angsten, depressie, intens gevoel van eenzaamheid, sterk verantwoordelijkheidsgevoel, schuldgevoelens, zelfmoordgedachten.Emotionele overexcitability vormt, via zelfreflectie en zelfbeschouwing, de basis van de relatie tot zichzelf en vormt, via medeleven en responsiviteit, de basis van de relatie tot de anderen.
Dus het gaat niet om emotionaliteit maar om emotionele intensiteit en sensitiviteit.

literatuur lijst

2007-06-17T16:52:00.000+02:00

Literatuurlijst

De Biograaf

Allan De Botton

Eldorado, Amsterdam 2006

ISBN 90 471 0241 x

De mens in de filosofie van de twintigste eeuw

J.Sperna Weiland

Meulenhoff/Kritak, Amsterdam derde druk 1999

ISBN 90 290 5811

Denkers van nu

Hans Achterhuis, Jan Sperna Weiland, Sytske Teppema

Veen Magazines b.v. , Diemen 2005

ISBN 90 76988 78 1

Het trieste der tropen

Claude Levi-Strauss

Atlas, Amsterdam/Antwerpen vijfde druk 2006

ISBN 90 450 0156 x

Narratives in Social Science Research

Barbara Czarniawska

SAGA Publications, London reprinted 2005

ISBN 0 7619 4194 0

Opvoeding en onderwijs leren zien

Een inleiding in interpretatief onderzoek

Bas Levering en Paul Smeyers (redactie)

Boom, Meppel vierde druk 2006

ISBN 90 5352 447 9

Taoisme

De weg om niet te volgen

Patricia de Martelaere

Ambo, Amsterdam vierde druk 2006

ISBN 90 263 4806 5

Zakwoordenboek der geneeskunde

G.Kloosterhuis

Elsevier, Amsterdam eenentwintigste druk 1983

ISBN 90 10 04529 3

Artikelen / Internet

De kracht van aanwezige vaders… niet langer lost voices. Beleving en perspectief van vaders van een kind met een beperking.

http://www.ethesis.net/vaders/vaders.htm

Narrative identiteit en nonlineaire media

http://www2.eur.nl/fw/hyper/colleges/UnderConstruction/Literatuur/VerhalendeZelf.htm

narratieve perspectieven sociale psychiatrie - Google Docs & Spreadsheets

http://docs.google.com/Doc?id=w.dfh7b73k_0cc5j6x

Paul Ricoeur (Stanford Encyclopedia of Philosophy)

http://plato.stanford.edu/entries/ricoeur/#3.4

Playful Identities. From narrative to ludic self-construction

http://66.102.9.104/search?q=cache:B1XzC35SmpMJ:www.playful-identities.nl/HTML/downloads/nwo%2520voortgangsrapportage%2520pi%25202005-2006.pdf+Narratieve+ricoeur%27s&hl=nl&ct=clnk&cd=1&gl=nl

‘REVELATIE’ EN ‘TRANSFORMATIE’. NARRATIVITEIT ALS PARADIGMATISCHE INSTAP VOOR PEDAGOGISCH ONDERZOEK.

http://66.102.9.104/search?q=cache:hW8ell7gPy4J:ppw.kuleuven.be/cobv/pdfs/2001-doc-piet.PDF+Narratief+onderzoek&hl=nl&ct=clnk&cd=1&gl=nl

Ricoeur_WijsgPersp

http://website.leidenuniv.nl/~hettematl/Onderzoek/Ricoeur_WijsgPersp.html

Sokal en Bricmont interview

http://www.skepsis.nl/sokal.html